خانه / کتابخانه مهدوی / مقاله / سرهای شهدای کربلا و اسرا با هم به شام فرستاده شدند یا جداگانه
مهره مار اصل
سرهاي شهداي كربلا و اسرا با هم به شام فرستاده شدند يا جداگانه

سرهای شهدای کربلا و اسرا با هم به شام فرستاده شدند یا جداگانه

درباره اینکه آیا اسرا همراه با سرهای شهدا به شام برده شدند یا جداگانه، و نیز اینکه چه کسانی مسئول بردن اسرا و سرها به شام بوده‎اند، میان مورخان و مقتل‌ نویسان اتفاق‌نظر نیست. رأی مشهور در میان مورخان این است که ابتدا سرها، و سپس اسرا به شام فرستاده شدند. بعضی نیز گزارش کرده‎اند که ابن‌زیاد، زَحر‌ِبن‌قَیْس[۱] را خواست و سر امام حسین علیه‌السلام و سرهای یارانش را به او داد تا نزد یزید ببرد. ابوبُرْدَهبن‌عَوْف اَزْدِی[۲] و طارِق‌بن‌ابی‎ظَبْیان اَزْدِی[۳] با گروهی از کوفیان، زَحْر را همراهی می‎کردند.[۴] برخی دیگر گفته‌اند: ابن‌زیاد، اسرا را به همراه مُحَفِّزبن‌ثعْلَبَه و شمر‌بن‌ذی‎الجوشن به شام فرستاد[۵] و آنان در راه به گروهی که سرها را به شام می‎بردند، ملحق شدند.[۶] در مقابل، گزارش‎های مجملی نیز در دست است که زَحر‌ِبن‌قَیْس را پیک ابن‌زیاد به دربار یزید،[۷] و مُحَفَِّزبن‌ثَعلبه را حامل سر امام معرفی می‌کنند.[۸] دِیْنَوَری نوشته است اسرای اهل‌بیت را زَحر‌ِبن‌قَیْس، مُحَفِّزبن‌ثَعلَبه عائذی و شمر‌بن‌ذی‎الجوشن به شام نزد یزید بردند و همگی به همراه سر امام حسین بر یزید داخل شدند و سر امام جلوی او نهاده شد. دینوری از سرهای دیگر شهیدان کربلا سخنی به میان نیاورده است.[۹] سیدبن‌طاووس نگاشته است: یزید در پاسخ نامه ابن‌زیاد که او را از کشتن امام حسین† و اسارت خاندانش آگاه کرده بود، به وی فرمان داد که سر حسین† و یارانش را همراه با خاندانش به شام بفرستد. ابن‌زیاد، مُحَفِّزبن‌ثَعْلَبه را خواست و سرها و اسیران را به او تحویل داد و او آنها را به شام برد.[۱۰] در ارزیابی گزارش‎های یادشده می‌توان گفت دیدگاه مشهور، یعنی فرستادن سریع سرهای شهدا به شام، و سپس فرستادن اسرا به دنبال آنها، منطقی‎تر و معقول‎تر به نظر می‎رسد؛ زیرا آنها مشتاق بودند که به نشانه پیروزی، هرچه زودتر سر بریده امام را نزد یزید بفرستند. گزارش‎های دیگر، حاکی از بی‌دقتی مورخان در فرق نهادن میان حاملان سر و حاملان اسرا به شام است که درنتیجه سبب خلط یک گروه با گروه دیگر شده است.

پی نوشت: ————————-
[۱]. زَحربن‌قیس در واقعه کربلا در سپاه عمر ‌سعد حضور یافت و ابوبکربن‌علی را به شهادت رساند (خوارزمی، مقتل ‌الحسین، ج۲، ص۲۸).
[۲]. ابوبُرْدَه‌بن‌عَوْف اَزْدِی، به ‌گفته پیران قبیله ازْد، عثمانی‌مذهب و از متخلفان جنگ جمل و معترضان به امیرالمؤمنین† بود، اما چون امیرالمؤمنین† به اعتراض او پاسخ قانع‌کننده داد، او قانع شد و حق را به حضرت داد. وی باآنکه در نبرد صفین در صف یاران امام علی† بود، چون بصیرت و اعتقاد راسخی نداشت، پس از بازگشت از صفین، پنهانی با معاویه مکاتبه، و از او حمایت کرد. به همین دلیل معاویه ملکی را در‎ فَلوجه عراق به او بخشید و همواره بذل و بخشش به او را ادامه داد (مِنْقَری، وقعه صفین، ص۴ـ۵؛ شیخ مفید، الامالی، مجلس ۱۵، ص۱۲۹).
[۳]. مورخان و رجال‌شناسان درباره او سخن چندانی ننوشته‎اند. تنها ابن‌عساکر او را از تابعانِ ساکن در عراق دانسته است (ابن‌عساکر، تاریخ دمشق الکبیر، ج۲۶، ص۲۹۸). اما پدر وی یعنی ابوظَبْیان حُصَیْن‌بن‌جُنْدَب، بر اساس برخی گزارش‎ها، از بزرگان قبیله اَزْد بوده است. چنان‌که نقل کرده‌اند، پیامبرˆ به وی نامه نوشت و او و قومش را به اسلام دعوت کرد و او به همراه چند نفر در مکه به پیامبر پیوست (همان، ج۱۲، ص۱۲۹؛ ابن‌حجر، الاصابه فی تمییز الصحابه، ج۱، ص۶۱۵).
[۴]. بَلاذُری، انساب الاشراف، ج۳، ص۴۱۵؛ طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۵، ص۴۵۹؛ شیخ مفید، الإرشاد، ج۲، ص۱۱۸٫
[۵]. بَلاذُری، انساب الاشراف، ج۳، ص۴۱۶؛ طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۵، ص۴۶۰ـ۴۶۳؛ ابن‌کثیر، البدایه و النهایه، ج۸، ص۲۱۱٫٫
[۶]. شیخ مفید، الإرشاد، ج۲، ص۱۱۹؛ طبرسی، اعلام الوَری باعلام الهُدی، ص۲۴۸٫
[۷]. ابن‌سعد، «ترجمه الحسین و مقتله»، فصلنامه تراثنا، ش۱۰، ص۱۹۰٫ اما سیدبن‌طاووس نگاشته است: «ابن‌زیاد با نامه‌ای، یزید را از شهادت امام آگاه کرد»؛ اما نامی از حامل نامه نبرده است (سیدبن‌طاووس، اَلْمَلْهُوف عَلی قَتْلَی الطُّفُوف، ص۲۰۷).
[۸]. ابن‌سعد، «ترجمه الحسین و مقتله»، فصلنامه تراثنا، ش۱۰، ص۱۹۱؛ بَلاذُری، انساب الاشراف، ج۳، ص۴۱۶٫
[۹]. دینوری، الاخبار الطوال، ص۳۸۴ـ۳۸۵٫ البته در این گزارش نام «مُحَفِّزبن‌ثعْلبه» به‌صورت «مِحْقَن» ثبت شده است. مشابه گزارش یادشده، گزارش ابن‌اعثم و به پیروی از او، خوارزمی است که نگاشته‎اند ابن‌زیاد، هم سرها و هم اسرا را با زَحربن‌قَیْس نزد یزید فرستاد (ابن‌اعثم، کتاب الفتوح، ج۵، ص۱۲۶ـ۱۲۷؛ خوارزمی، مقتل ‌الحسین، ج۲، ص۵۵).
[۱۰]. سیدبن‌طاووس، اَلْمَلْهُوف عَلی قَتْلَی الطُّفُوف، ص۲۰۸٫

فال-حافظ

مطلب پیشنهادی

آيا كشتي نوح(ع) پس از طوفان، در كربلا استقرار يافت؟

آیا کشتی نوح(ع) پس از طوفان، در کربلا استقرار یافت؟

در طوفان جهانی حضرت نوح علیه السلام، کشتی در همه زمین (که بصورت دریا درآمده بود) …